Sinds enkele maanden krijgt de natuur opnieuw haar plaats in de Zuidwijk. Dankzij het programma van het Duurzaam Wijkcontract werden 17 bomen geplant en 20 plantvakken aangelegd in het hele gebied van de Zuidwijk. Deze nog recente ingrepen zullen zorgen voor meer groen, verkoeling en biodiversiteit in ruimtes die lange tijd sterk verhard waren.

Acht maanden later is het tijd voor een eerste balans: hoe gaat het nu met deze jonge aanplantingen? Welke effecten kunnen we vandaag al in de wijk waarnemen? En vooral: hoe zullen deze groene zones zich de komende jaren ontwikkelen? Want eenmaal aangeplant dienen ze niet alleen om onze openbare ruimte mooier te maken. Hun aanwezigheid in de Zuidwijk is van cruciaal belang, aangezien veel bewoners niet het geluk hebben om over een tuin te beschikken of een park in de buurt van hun woning te hebben.

Op het eerste gezicht lijken deze inspanningen misschien bescheiden, of zelfs onbeduidend, tegenover de omvang van de huidige klimaatuitdagingen. Toch vormt de verdere uitbreiding van groen in de Zuidwijk — een sterk verstedelijkt gebied met veel verharding en dat in de zomer bijzonder blootgesteld is aan het hitte-eilandeffect — een concrete hefboom om de milieuongelijkheid waarmee bewoners van volkswijken in tal van Brusselse gemeenten worden geconfronteerd, geleidelijk te verminderen. Dat geldt ook voor de Zuidwijk in Sint-Gillis.

Van bomen tot plantvakken: wanneer de biodiversiteit stilaan wortel schiet

Terwijl de bomen groeien, bieden de plantvakken een heel ander visueel spektakel: bijen, hommels en andere bestuivende insecten hebben sommige zones nu al gekoloniseerd. Maar niet alleen insecten profiteren van deze nieuwe groene zones. Ook de inwoners kunnen genieten van deze extra vegetatie. De plantvakken brengen namelijk groen in bepaalde straten van de Zuidwijk die vroeger grotendeels verhard waren.

« We hebben bewust gekozen voor lokale en nectarrijke plantensoorten, met een heel duidelijk doel: groene corridors creëren om de biodiversiteit te versterken in sterk verharde zones. En vanaf de eerste bloeiperiode konden we al meer bestuivende insecten op onze plantvakken waarnemen. Dat is best wel een mooie beloning! », legt Xavier Gabet, coördinator van de Cel Stedelijke Vergroening van Sint-Gillis, uit.

Op termijn zullen de bomen zorgen voor meer schaduw en koelere plekken, terwijl de plantvakken bijdragen aan een betere infiltratie van regenwater. Zo helpen ze de impact van periodes van droogte of hevige neerslag te beperken. En gezien de huidige milieuproblematiek is dat meer dan nodig!

Jonge aanplantingen zwaar op de proef gesteld

Ondanks het duidelijke enthousiasme van de Sint-Gillenaren voor deze vergroeningsinitiatieven, hebben sommige bomen en bloeiende zones helaas aanzienlijke schade opgelopen.

Zoals Xavier Gabet uitlegt: « We worden geconfronteerd met een aantal vormen van overlast die onze inspanningen echt bemoeilijken, ook bij de plantvakken die buurtbewoners op eigen initiatief hebben aangelegd. » Gestolen planten, sluikstorten, vervuiling van plantvakken met chemische producten, uitwerpselen van dieren (en soms van mensen…): de overlast neemt verschillende vormen aan en maakt deze pas aangelegde groene zones rechtstreeks kwetsbaar.

Helaas zullen boetes dit gedrag niet van de ene op de andere dag doen verdwijnen. Het behoud van deze plekken hangt ook af van de aandacht en zorg van iedereen. Want achter elke geplante boom, elke gezaaide bloem en elk aangelegd plantvak schuilen tijd, werk en de wens om de wijk aangenamer en leefbaarder te maken.

En nu ?

Droogte, vandalisme, ziektes … deze jonge bomen en bloeiende zones zullen doorheen de seizoenen met heel wat uitdagingen worden geconfronteerd. Hun goede groei hangt dan ook niet alleen af van hun veerkracht, maar ook van de zorg en aandacht die we er allemaal aan besteden. Bewoners, voorbijgangers, gemeentepersoneel: iedereen is erbij betrokken!

Maar laten we duidelijk zijn: deze planten en jonge bomen zullen alleen overleven als we er samen zorg voor dragen. Deze vergroeningsinitiatieven zullen op zichzelf de toekomstige milieu-uitdagingen immers niet oplossen. Naast het beheer door de gemeente vraagt dit ook een dagelijkse inzet waarbij iedereen zijn steentje bijdraagt. Het is een gezamenlijke inspanning die ook vorm krijgt samen met de mensen die dagelijks in de wijk wonen, werken en erdoorheen lopen.

Daarom hebben we uw hulp nodig:

• Meld beschadigingen of planten die het moeilijk hebben bij de « Saintgilliculteurs » of bij de dienst « Openbare Ruimten »;
• Maak de omgeving rond de plantvakken schoon wanneer dat nodig is. Neem bij beschadiging door chemische vervuiling of andere stoffen contact op met de CVU;
• En vooral: deel uw waarnemingen! U bent de ogen van de wijk!

De vergroening van de Zuidwijk in beeld

Des questions ?

Hebt u iets opgemerkt? Een plantvak of boom waarover u zich zorgen maakt? Neem dan contact met ons op via e-mail op cvu@stgilles.brussels of telefonisch via +32 (0)2 435 12 74.